Koany ZEN

Pod trzepoczącą świątynną chorągwią kłóciło się dwóch mnichów o to, czy porusza się wiatr, czy chorągiew. Przechodzący tamtędy Szósty Patriarcha rzekł: "Ani wiatr, ani chorągiew; to umysł się porusza."

Komentarz Mumona: Szósty Patriarcha powiedział: "Ani wiatr, ani chorągiew; to umysł się porusza." Co miał na myśli? Jeśli dogłębnie to zrozumiesz, zobaczysz dwóch mnichów którzy próbowali kupić żelazo, a dostali złoto. Szósty Patriarcha nie mógł znieść widoku takich bęcwałów, więc sprzedał im je.

Wiatr, flaga, umysł poruszają się,
To samo rozumienie
Gdy otworzy się usta
Wszystko jest źle.

***
Cudzoziemiec bez brody Wakuan uskarżał się widząc rysunek brodatego Bodhidharmy: "Czemu on nie ma brody?"

Komentarz Mumona: Jeśli chcesz studiować zen, musisz to robić z sercem. Gdy uświadomisz sobie swą prawdziwą naturę, musi to być prawdziwe poznanie. Musisz mieć twarz wielkiego Bodhidharmy, aby móc go ujrzeć. Wystarczy rzut oka. Jednak, gdy twierdzisz, że go spotkałeś, to nigdy go nawet nie widziałeś.

Nie powinno się rozmawiać o snach
W obecności prostaka.
Dlaczego Bodhidharma nie ma brody?
Co za bezsensowne pytanie!

***
Kyogen powiedział: "Zen jest jak wiszący nad przepaścią związany człowiek, który zębami trzyma się gałęzi. Ktoś pyta go: "Dlaczego Bodhidharma przybył z Indii do Chin?" Jeśli tamten nie odpowie straci życie, a jeśli odpowie spadnie i roztrzaska się. Co więc powinien zrobić?"

Komentarz Mumona: W takiej sytuacji na nic nie zda się najbłyskotliwsza elokwencja. Jeśli znasz na pamięć wszystkie sutry i tak się nie przydadzą. Gdy odpowiesz właściwie, to nawet jeśli dotychczas kroczyłeś drogą śmierci, otwiera się przed tobą droga życia. Ale jeśli nie możesz odpowiedzieć, powinieneś żyć jeszcze długie wieki, aby zapytać o to buddę przyszłości Maitreję.

Kyogen to prawdziwy głupiec
Szerzy truciznę zabijającą ego
Która zamyka usta uczniom
I wydobywa łzy z ich martwych oczu.

***
Budda Siakjamuni na Górze Sępów [Grdhrakuta] wzniósł kwiat przed zgromadzonymi i obracał go w dłoni. Wszyscy milczeli, tylko Mahakasjapa uśmiechał się pod nosem. Budda rzekł: "Posiadam oko prawdziwej nauki, i serce Nirwany. Nie można ich wyrazić słowami, ale można przekazać poza nauką. Daję to Mahakasjapie."

Komentarz Mumona: Gautama o złotej twarzy myślał, że potrafi oszukać każdego. Dobrych słuchaczy przemienił w złych i sprzedał psie mięso jako baraninę. Myślał, że jest taki niezwykły. A gdyby wszyscy zaśmiali się, jak zdołałby przekazać naukę? A co by było, gdyby Mahakasjapa się nie uśmiechał, jak mógłby przekazać naukę? Jeżeli powiedział, że można ją przekazać przypomina miejskiego cwaniaka naciagającego wieśniaków, ale jeśli rzekł, że nie można, to dlaczego zaaprobował Mahakasjapę?

Obracając kwiat zdemaskował się.
Nikt w niebie ani na ziemi nie potrafi lepiej stroić min
od Mahakasjapy.

***
Mnich zapytał Nansena: "Czy istnieje nauka, której nie nauczał jeszcze żaden mistrz?"
Nansen odparł: "Tak, istnieje."
"Co to za nauka?" zapytał mnich.
Nansen powiedział: "To nie umysł, to nie Budda, to nie żadna rzecz."

Komentarz Mumona: Stary Nansen oddał swoje drogocenne słowa. Musi być wielce niespokojny z tego powodu.

Nansen był zbyt uprzejmy i stracił swój skarb.
Zaprawdę, słowa nie mają żadnej mocy.
Nawet gdyby góra stała się morzem,
Słowa nie otworzą czyjegoś umysłu.